Ҫӗрпӳ округӗнче пурӑнакан ветеран Нина Фёдорова 102 ҫул тултарнӑ. Вӑл 1924 ҫулта ҫуралнӑ. Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан вӑл хӑйӗн ирӗкӗпе фронта кайнӑ, зенитчица пулнӑ. Вӑл аманнӑ та.
Ҫӗнтерӗве Нина Андреевна Германире кӗтсе илнӗ. Киле вара 1945 ҫулхи кӗркунне ефрейтор званийӗпе таврӑннӑ. Ӑна I степень Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин орденӗпе тата «Ҫарти паттӑрлӑхшӑн» медальпе чысланӑ.
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Нина Андреевна сысна ферминче тӑрӑшнӑ. Паянхи кун вӑл пысӑк ҫемйипе савӑнса пурӑнать, унӑн – 5 ача, 13 мӑнук тата 17 кӗҫӗн мӑнук.
Юлашки талӑкра Чӑваш Енре ейӳ тӗлӗшпе лару-тӑру лайӑхланнӑ. Патӑрьел, Канаш тата Ҫӗрпӳ округӗсенче ейӳ шывӗ чакнине палӑртнӑ, 32 кил хуҫалӑхӗнчен шыв кайнӑ.
Ҫапах лару-тӑру ҫивӗч: Комсомольскинчи, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗнчи, Пӑрачкав округӗнчи Кожевенное ялӗнчи 18 кил хуҫалӑхне ейӳ шывӗ илме пултарас хӑрушлӑх пур.
Республикӑн кӑнтӑр енче те лару-тӑру йӑлтах лайӑхланман: Сӑр шывӗ ҫыранран тухнӑ. Улатӑр хули патӗнче вӑл кӗҫӗр 20 сантиметр хӑпарнӑ. Ҫапах хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту мар ку.
Мӑн Ҫавал шывӗ вара чакма тытӑннӑ: пӗр талӑкра унӑн шывӗ 4 сантиметр аннӑ.
Чӑваш Енре ейӳ сарӑлсах пырать. Юлашки талӑкра Мӑн Ҫавал юханшывӗ Ҫӗрпӳ округӗнчи Туҫи ялӗ патӗнче ҫур метр ытла хӑпарнӑ, 817 сантиметр ҫӳллӗшне ҫитнӗ. Ку – хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту. Мӑн Ҫавал шывӗ Тихвин мӑнастирӗ патӗнче федераци ҫулӗ патне пынӑ.
Ҫавӑн пекех Ҫӗрпӳ округӗнче «Звездный» ача-пӑча лагерӗн пӗр пайне шыв кӗнӗ. Кайрикас тата Ҫӗнӗ Сала ялӗсенчи виҫӗ хушма хуҫалӑха ейӳ шывӗ ҫитнӗ.
Пӑрачкав округӗнче те лару-тӑру ҫивӗч. Кудеиха ялӗ патӗнче Киря юханшывӗ ҫыранран тухса асфальт ҫул ҫине ҫитнӗ. Ку ҫул – Кудеиха, Кожевенное, Сиява тата Гарт ялӗсене илсе ҫитерекен пӗртен-пӗр ҫул.
Ака уйӑхӗн 7-мӗшӗ тӗлне республикӑра ейӳрен пӗтӗмпе 59 ҫурт шар курнӑ. Патӑрьел, Канаш, Красноармейски тата Комсомольски округӗсенче те ейӳ сарӑлнӑ тӗслӗхсем пулнӑ.
Ӗнер, ака уйӑхӗн 1-мӗшӗнче, Тамара Гурьева юрӑҫ 75 ҫул тултарнӑ.
Тамара Изосимовна — Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ артистки (1982 ҫултанпа), чӑваш халӑх артистки (1995 ҫултанпа).
Вӑл 1951 ҫулта Ҫӗрпӳ районӗнчи Шуртавӑш ялӗнче ҫуралнӑ. Ачаранпах юрлама юратнӑскер тата хитре юрлама пӗлекенскер Шупашкарти Ф. П. Павлов ячӗллӗ музыка училищине вӗренме кӗнӗ.
Малтан Чӑваш патшалӑх юрӑпа ташӑ ансамблӗнче юрланӑ, кайран — Чӑваш патшалӑхӗн телевиденипе радиовӗн комитечӗн хорӗнче. 1992 ҫулта вӑл Чӑваш патшалӑх академи симфони капеллинче ӗҫлеме пуҫланӑ.
Тамара Гурьева халӑх юррисене тата чӑваш композиторӗсем хайланӑ юрӑсене солист евӗр шӑрантарнӑ. Унӑн паллӑрах юррисем: Ф. Лукинӑн «Уҫланкӑри палан», Г. Хирпӳн «Савнӑ Шупашкарӑм», Ю. Жуковӑн «Юратнӑ, кӑмӑллӑ аннем».
Ҫӗрпӳ округӗнчи Туҫи ялӗнче пӗр хуҫалӑхра пушар тухнӑ: пысӑк ҫурт ҫунма тытӑннӑ.
Ку инкек ӗнер, пуш уйӑхӗн 26-мӗшӗнче, кӑнтӑрла пулнӑ. Ҫӑлавҫӑсем килнӗ тӗле мансарда ҫуннӑ. Пушара сӳнтерес ӗҫе 3 техника, 11 ҫӑлавҫӑ хутшӑннӑ. Ҫулӑм 200 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче сарӑлнӑ. Уҫӑ ҫулӑма 1 сехетрен сарӑлма чарнӑ.
Ҫӑлавҫӑсем ҫулӑма кӳршӗ хуралтӑсем ҫине куҫма паман. Пушарта шар курнисем ҫук.
Ҫӗрпӳ округӗнчи Елаш ялӗнче пурӑнакан Валентина Архипова ҫак кунсенче 95 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ.
Валентина Егоровна ҫак ялтах ҫуралса ӳснӗ. Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче вӑл ҫап-ҫамрӑк хӗр пулнӑ, ҫапах йывӑр ӗҫрен пӑрӑнман: Йӗпреҫ районӗнче вӑрман хатӗрленӗ, Атӑл леш енче торф кӑларнӑ, «Правда» колхозра тӑрӑшнӑ.
Кайран Валентина Егоровна Елашри фельдшер пунктӗнче чылай ҫул ӗҫленӗ: куҫ чирӗсенчен сипленӗ, уколсем тунӑ, пӗрремӗш медпулӑшу панӑ. Хӑш чухне хӗрарӑмсене ача ҫураттарма та тивнӗ. Тивӗҫлӗ канӑва тухсан та ӗҫне пӑрахман – вырӑнти фермӑра тепӗр 13 ҫул вӑй хунӑ.
Мӑшӑрӗпе Петр Никитичпа 5 ача ҫуратса ӳстернӗ. Вӑл – вӑрҫӑ ветеранӗ. Паянхи кун Валентина Егоровна 10 мӑнукӗпе, 16 кӗҫӗн мӑнукӗпе хӗпӗртесе пурӑнать.
Паян, пуш уйӑхӗн 16-мӗшӗнче, Ҫӗрпӳ округӗнче тырӑ склачӗ ҫуннӑ. Пушар Йӗкӗрвар ялӗнчи ял хуҫалӑх предприятийӗнче пулнӑ. Ҫапла пӗлтерет Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ.
Паян ирхи 4 сехетре ял хуҫалӑх предприятийӗнче склад ангарӗ ҫунма тытӑннӑ. Ҫулӑм 1200 ытла тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, складра 100 тоннӑна яхӑн тырӑ упраннӑ.
Ҫулӑмпа 14 ҫӑлавҫӑ, 4 техника кӗрешнӗ. Хальхи вӑхӑтра пушар мӗнрен тухнине уҫӑмлатаҫҫӗ.
Чӑваш Енре каллех юр йывӑрӑшне пула ҫурт тӑрри ишӗлсе аннӑ. Хальхинче – Куславкка хулинче. Унта ку юр йывӑрӑшне пула Карл Маркс урамӗнче вырнаҫнӑ почта уйрӑмӗ шар курнӑ.
Ку паян 10 сехет ҫурӑра пулса иртнӗ. Тӑрӑн пӗр пайӗ ишӗлнӗ. Халӗ район прокуратури ку тӗслӗх тӗлӗшпе тӗрӗслев ирттерет. Кун хыҫҫӑн ведомство ҫурт тӑррине юсас ӗҫе тата малашне ун пек ан пултӑр тесе тӗрӗслесе тӑрӗ.
Аса илтерер: ӗнер Ҫӗрпӳ округӗнчи Кӑнар поселокӗнчи ача пахчин тӑрри ишӗлни пирки хыпарланӑччӗ. Юсав ӗҫӗсене тунӑ вӑхӑтра ашшӗ-амӑшне ачисене урӑх учреждение илсе кайма сӗннӗ.
Кӑҫал юр нумай пулнӑран республикӑра ҫуртсен тӑррисем ҫине-ҫинех йӑтӑнса анчӗҫ. Хальхинче кун пекки Ҫӗрпӳ округӗнчи Кӑнар поселокӗнче пулнӑ.
Унта пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче ҫӗрле ача пахчин тӑррин пӗр пайӗ ишӗлсе аннӑ. Ҫурт 1973 ҫулта тунӑскер. Ун тӑрринче юр нумай пухӑннӑ. Ҫитменнине, юрӗ нӳрӗ халӗ.
Ҫак ача пахчине 22 шӑпӑрлан ҫӳрет. Тӑрӑ йӑтӑнса аннӑран ашшӗ-амӑшне ачисене вӑхӑтлӑха урӑх шкул умӗнхи пӗлӳ учрежденине яма сӗннӗ. Вырӑнти администраци вара юсав ӗҫӗсене тума контракт алӑ пуснӑ.
Вырӑна район прокурорӗ Евгений Петров ҫитнӗ. Ҫав самант тӗлне тӑрӑран юра, пӑра тасатман пулнӑ. Халӗ тӗрӗсле пырать.
Нарӑс уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Шупашкарти 12-мӗш шкулӑн Г. Н. Волков академик ячӗллӗ музейӗнче «Чӗрӗ урок» иртнӗ. Ӑна чӑваш чӗлхи вӗрентекен Анисия Игнатьева ертсе пынӑ.
10-мӗш А класра вӗрентекенсен хӑйне евӗрлӗ уҫӑ урокне Николай Ишентей чӑваш ҫыравҫи хутшӑннӑ.
Урока ертсе пынӑ Анисия Павловна ҫыравҫӑпа кӗскен паллаштарнӑ, унтан калем ӑстине хӑйне сӑмах панӑ.
Николай Ишентей (чӑн хушамачӗ Петров) — чӑваш ҫыравҫи, сӑвӑҫи. 1953 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗнче Чӑваш Республикинчи Ҫӗрпӳ районне кӗрекен Тури Шурҫырма ялӗнче ҫуралнӑ. Ял хуҫалӑх институтӗнче пӗлӳ илнӗ, кайран университетра литература енӗпе вӗреннӗ.
Тӑван колхозра инженер пулса ӗҫленӗ. Ҫыравҫӑ ачасене шкулта вӗрентнӗ. Вӑл — темиҫе кӗнеке авторӗ.
+24.2 °C