Паян Ҫӗрпӳ округӗнче йӑлана кӗнӗ «Уй кунӗ – 2026» курав уҫӑлнӑ. Унта Раҫҫейри тӗрлӗ регионти агропромышленноҫ элчисем пухӑннӑ.
Пирӗн республикӑна 11 регионти 57 организаци, паллӑ селекционерсем, отрасльти экспертсем, аграри предприятийӗсен ертӳҫисем, аслӑ шкулсенчи вӗрентекенсем тата ҫамрӑк специалистсем килнӗ.
Курав программи пуян: ӑсталӑх класӗсем, семинарсем, ҫавра сӗтелсем иртеҫҫӗ, выльӑх апачӗ хатӗрлекен тата ытти техникӑна кӑтартаҫҫӗ. 32 ертсе пыракан компани ял хуҫалӑхӗнчи пурнӑҫа кӗртнӗ ҫӗнӗ шухӑшсемпе паллаштарнӑ.
Хальхи вӑхӑтра аграрисемшӗн топливо ыйтӑвӗ ҫивӗч. ЧР ял хуҫалӑх министрӗ Андрей Макушев пӗлтернӗ тӑрӑх, республикӑра аграрисем валли саппассем пур, ҫавна май ӗҫсене вӑхӑтрах вӗҫлемелле.
Этем шӑпи, унӑн кун-ҫулӗ пирки шухӑшласан ватӑ кукамай: «Пасар пӗрле те телей уйрӑм», — тесе калани аса килет.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Рынкӑ салинче ҫуралнӑ Анна Петрова паян 101 ҫул тултарнӑ. Унӑн яшлӑхӗ Тӑван ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫин хаяр ҫулӗсемпе пӗр килнӗ. 1941 ҫулта Патӑрьелте медицина сестрин курсӗнчен вӗренсе тухсан унти шкулта медицина сестринче тӑрӑшнӑ. 1945 ҫулта ӑна Хӗвелтухӑҫ Пруссине тухтӑр пулса ӗҫлеме яраҫҫӗ. Анчах вӑл ҫапӑҫу хирӗнче пулман, ҫапах та ҫынсене нумай пулӑшнӑ.
1946-1950 ҫулсенче Ҫӗрпу районӗнче колхозра ӗҫленӗ, 1953 ҫулта вӑл упӑшкипе Хабаровск тӑрӑхне, Амур ҫинчи Комсомольск хулине, тухса кайнӑ. Чӑваш Ене таврӑнсан ВНИИР завода вырнаҫнӑ, унта намотчик пулса ӗҫленӗ.
Кинемейӗн икӗ ачи вилнӗ, анчах унӑн пилӗк мӑнук, мӑнукӗсен виҫӗ ача, вӗсен икӗ ача пур. Кинемее паян мӑнукӗсенчен пӗри пӑхса пулӑшать: ун патне ир те, каҫ та пырса каять. Ватӑ ҫын хваттерте кӑштӑртса ҫӳрет, ӑспа-тӑнпа пурӑнать.
Ҫӗрпӳ округӗнче пурӑнакан 49 ҫулти арҫын мини-экскаватор туянма тӑрсан 408 пин тенкӗ ҫухатнӑ. Вӑл ултавҫӑсен тӗлне лекнӗ.
Ку ҫу уйӑхӗн варринче пулса иртнӗ. Арҫын техникӑна тӗнче тетелӗнче шыранӑ, хӑйне кирлине курсан менеджерпа ҫыхӑннӑ. Вӗсем нумаях та калаҫман – кун хыҫҫӑн арҫын ӑна пӗр иккӗленмесӗрех 408 пин тенкӗ куҫарса панӑ.
Анчах вӑхӑт иртнӗ, техника вара килмен. Ҫавӑн чухне тин арҫын ултавҫӑ серепине ҫакланнине, сайт суя пулнине ӑнланнӑ. Ирӗксӗрех полицие кайса заявлени ҫырма тивнӗ.
ШӖМ аса илтерет: тӗнче тетелӗнче япала туяннӑ чухне питӗ асӑрханмалла. Иккӗленӳллӗ сайтсене тишкермелле, домен туни пирки даннӑйсем ыйтмалла, ҫынсем ку сайт пирки мӗн ҫырнине вуламалла.
Ҫӗрпӳ округӗнчи Чурачӑк шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ Валерия Ржанова икӗ предметпа Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗнче 100-шер балл пухнӑ. Ҫапла кӑҫал республикӑра икӗ экзаменра 200 балл пухнӑ пӗрремӗш ҫамрӑк пулнӑ вӑл. Валерия вырӑс чӗлхипе тата химипе 100 балл илнӗ.
Пӗтӗмӗшле илсен, республикӑра Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗсенче 40 ҫамрӑк 100 балл пухнӑ. Вырӑс чӗлхипе 19 яш-хӗр чи нумай балл пухса палӑрнӑ. Вӗсенчен ҫурри – Ҫӗрпӳ, Йӗпреҫ, Вӑрнар тата Вӑрмар округӗсенчен. Палӑртса хӑвармалла: пӗлтӗр вырӑс чӗлхипе 12 ҫын 100 балл пухнӑ.
Кӑҫал химипе 17 ҫын 100 балпа палӑрнӑ. Историпе вара 3 ҫын чи нумай балл илнӗ. Вырӑс литературипе 2 ҫын маттур пулнӑ.
Ҫӗрпӳ районӗн пульницине 62 ҫулти хӗрарӑм сылтӑм аякран чиксе ыратать тесе пынӑ. Ӑна хӑстарнӑ, унӑн ӳт температури хӑпарнӑ.
Тухтӑрсем унӑн холецистит пулнине палӑртнӑ. Часрах операци тума йышӑннӑ. Владимир Иванов тухтӑр ертсе пынӑ бригада ват хӑмпине касса кӑларнӑ. Ҫавӑн чухне пациенткӑн аякран ыратнин сӑлтавне тупнӑ: ватра 8 самнтиметр тӑршшӗ, 4 сантиметр сарлакӑш чул пулнӑ.
Пациентка кун пирки пӗлсен унӑн ҫурӑмӗ тӑрӑх сивӗ тар чупса иртнӗ. Владимир Иванов хирург палӑртнӑ тӑрӑх, ватри чул малтан канӑҫсӑрлантамасть, анчах лару-тӑру хӑвӑрт япӑх енне улшӑнма пултарать.
Чӑваш Енри паллӑ ӑсчах, Никита Бичурин, ҫуралнӑранпа килес ҫул 250 ҫул ҫитӗ. Ҫавна май республикӑра ку пулӑма анлӑн палӑртасшӑн. 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче республика Элтеперӗ ятарлӑ Хушу та кӑларначчӗ. Халӗ вара йӗркелӳ комитетне палӑртнӑ. Йыша тӗрлӗ министерствӑри тӳре-шарана, аслӑ шкулсен ректорӗсене, Сӗнтӗрвӑррипе Шупашкар тӑрӑхӗсен пуҫлӑхӗсене¸Чӑваш Енпе Шупашкар митрополитне тата ытти ҫынна кӗртнӗ.
Никита Бичурин (Иакинф) 1777 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Вӑл 1953 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 11-мӗшӗнче вилнӗ, ӑна Питӗрте пытарнӑ.
Раҫҫейри паллӑ синолог тата монголовед Хусанти тӗн академийӗнчен вӗренсе тухнӑ, 1800 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 18-мӗшӗнче манах пулса тӑнӑ. 1808-1821 ҫулсенче Китайри Пекин хулинче Вырӑс тӗн миссийӗн пуҫлӑхӗ пулнӑ. Китай чӗлхине лайӑх пӗлнӗ, китай чӗлхипе ҫырнӑ истори, географи, лингвистика, этика, философи, юриспруденци, астрономи, медицина тата ял хуҫалӑх трактачӗсене вырӑсла куҫарнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан Мария Дементьева паян 100 ҫул тултарнӑ.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Патӑрьел ялӗнче ҫуралнӑ хӗрарӑма юбилейпе саламлама Шупашкар хулин Мускав районӗнчи управин пуҫлӑхӗн ҫумӗ Наталия Яхатина, Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн директорӗ Светлана Милкина пырса ҫитнӗ. Вӗсем кинемее ӑшӑ сӑмах каласа хавхалантарнӑ, Раҫҫей Президенчӗн саламлӑ открыткине вуласа панӑ, парнепе савӑнтарнӑ.
Мария Дементьевна мӑшӑрӗпе, 95 ҫула кайнӑ Василий Мироновичпа, шӑкӑл-шӑкӑл калаҫса-савӑнса пурӑнать. Вӗсем Шупашкарти Агрегат заводӗнче ӗҫленӗ чухне паллашнӑ та 73 ҫул ӗнтӗ телей кайӑкне алӑран вӗҫертмесӗр пурӑнаҫҫӗ. Икӗ ывӑлӗ те, шел те, пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Анчах мӑнукӗсем тата мӑнукӗсен ачисем пур.
Чӑваш Енре 10 культура ҫуртне ҫӗнетме палӑртнӑ. Кун валли 28,5 миллион тенкӗ уйӑрӗҫ.
Ку укҫапа пысӑках мар ялсенче культура ҫурчӗсене аталанма пулӑшӗҫ: Улатӑр, Патӑрьел, Йӗпреҫ, Канаш, Куславкка, Пӑрачкав, Ҫӗрпӳ, Ҫӗмӗрле, Елчӗк, Тӑвай округӗнче культура ҫурчӗсем пулӗҫ.
Уйӑрнӑ укҫа-тенкӗпе ҫӗнӗ сасӑ тата ҫутӑ хатӗрӗсем туянӗҫ, сӗтел-пукана ҫӗнетӗҫ, юсав ӗҫӗсем тӑвӗҫ. Ҫакна йӑлтах куракансемшӗн тата пултарулӑх ушкӑнӗсемшӗн хӑтлӑ пултӑр тесе тӑваҫҫӗ.
Ҫӗрпӳ округӗнче пурӑнакан ветеран Нина Фёдорова 102 ҫул тултарнӑ. Вӑл 1924 ҫулта ҫуралнӑ. Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан вӑл хӑйӗн ирӗкӗпе фронта кайнӑ, зенитчица пулнӑ. Вӑл аманнӑ та.
Ҫӗнтерӗве Нина Андреевна Германире кӗтсе илнӗ. Киле вара 1945 ҫулхи кӗркунне ефрейтор званийӗпе таврӑннӑ. Ӑна I степень Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин орденӗпе тата «Ҫарти паттӑрлӑхшӑн» медальпе чысланӑ.
Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Нина Андреевна сысна ферминче тӑрӑшнӑ. Паянхи кун вӑл пысӑк ҫемйипе савӑнса пурӑнать, унӑн – 5 ача, 13 мӑнук тата 17 кӗҫӗн мӑнук.
Юлашки талӑкра Чӑваш Енре ейӳ тӗлӗшпе лару-тӑру лайӑхланнӑ. Патӑрьел, Канаш тата Ҫӗрпӳ округӗсенче ейӳ шывӗ чакнине палӑртнӑ, 32 кил хуҫалӑхӗнчен шыв кайнӑ.
Ҫапах лару-тӑру ҫивӗч: Комсомольскинчи, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗнчи, Пӑрачкав округӗнчи Кожевенное ялӗнчи 18 кил хуҫалӑхне ейӳ шывӗ илме пултарас хӑрушлӑх пур.
Республикӑн кӑнтӑр енче те лару-тӑру йӑлтах лайӑхланман: Сӑр шывӗ ҫыранран тухнӑ. Улатӑр хули патӗнче вӑл кӗҫӗр 20 сантиметр хӑпарнӑ. Ҫапах хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту мар ку.
Мӑн Ҫавал шывӗ вара чакма тытӑннӑ: пӗр талӑкра унӑн шывӗ 4 сантиметр аннӑ.
+11.3 °C